Menu
ถ้าเคยเดินเข้าโรงงาน CNC แล้วเห็นเศษโลหะกับน้ำมันหล่อลื่นสะสมอยู่ใต้เครื่อง หรืออยู่ในสายการผลิตยาที่ต้องการความสะอาดระดับ Cleanroom คุณน่าจะรู้ดีว่าเครื่องดูดฝุ่นทั่วไปไม่ได้สร้างมาเพื่องานแบบนี้ เพราะเครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมถูกออกแบบมาเพื่อจัดการสิ่งสกปรกแต่ละประเภทโดยเฉพาะ ทั้งสเปกมอเตอร์ ระบบกรอง ความจุถัง และมาตรฐานความปลอดภัยที่แตกต่างกันตามสภาพแวดล้อม
Nilfisk แบรนด์จากเดนมาร์กที่มีประสบการณ์ด้านอุปกรณ์ทำความสะอาดมายาวนานกว่า 120 ปี โดยในกลุ่มเครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมมีการแบ่งตามลักษณะงานและความเสี่ยงของพื้นที่ใช้งาน เช่น งานกันระเบิด งานดูดฝุ่นอันตราย งานอาหารและยา งานดูดน้ำมันกับตะกอน รวมถึงระบบลมสำหรับพื้นที่ที่ใช้ไฟฟ้าไม่ได้ บทความนี้จึงหยิบ 5 กลุ่มงานเฉพาะทางที่เลือกเครื่องผิดแล้วอาจกระทบทั้งความปลอดภัยและมาตรฐานการผลิต
โรงงานปิโตรเคมี โรงสีแป้ง โรงงานสี และพื้นที่ที่มีก๊าซหรือฝุ่นไวไฟสะสมอยู่ในอากาศ นี่คือสภาพแวดล้อมที่ประกายไฟเพียงเล็กน้อยจากมอเตอร์ไฟฟ้าทั่วไปอาจกลายเป็นอุบัติเหตุร้ายแรงได้
เครื่องกลุ่มนี้ผ่านมาตรฐาน ATEX (Atmosphères Explosibles) ของยุโรป ซึ่งกำหนดว่าอุปกรณ์ที่ใช้ในพื้นที่เสี่ยงระเบิดต้องผ่านการทดสอบและรับรองอย่างเข้มงวด ตั้งแต่การออกแบบโครงสร้างที่ไม่ก่อประกายไฟ ไปจนถึงระบบกราวด์ป้องกันไฟฟ้าสถิต และสิ่งที่ทำให้กลุ่มนี้แตกต่างจากเครื่องทั่วไปคือไม่ใช่แค่ตัวเครื่องต้องผ่านมาตรฐาน แต่ทุกชิ้นส่วนตั้งแต่สายไฟ ข้อต่อ ไปจนถึงถุงกรอง ล้วนต้องผ่านการรับรองเดียวกัน
เครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมแบบกันระเบิด รุ่น VHS 110 Z22 EXA เฟสเดียว สำหรับพื้นที่ ATEX Zone 22 (ฝุ่นไวไฟที่สะสมเป็นครั้งคราว) มอเตอร์แบบไร้แปรงให้ประสิทธิภาพสูงและต้องการการบำรุงรักษาน้อยกว่า เหมาะกับการใช้งานต่อเนื่อง ระบบ PullClean ทำความสะอาดตัวกรองขณะเครื่องยังทำงานอยู่ ไม่ต้องหยุดสายการผลิต
เครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมแบบกันระเบิด รุ่น T 22 PLUS ATEX สามเฟส สำหรับงานหนักที่ต้องการกำลังดูดต่อเนื่อง 24/7 รองรับถุงระบาย Longopac สำหรับงานที่ต้องเปลี่ยนถุงโดยไม่ให้ฝุ่นฟุ้ง
โรงงานที่ใช้เครื่อง CNC กลึง ตัด หรือกัด มักมีปัญหาสองอย่างพร้อมกัน คือเศษโลหะที่เป็นของแข็ง และน้ำมันหล่อลื่นหรือสารหล่อเย็นที่เป็นของเหลว ถ้าใช้เครื่องดูดฝุ่นธรรมดาดูดของเหลวเข้าไป มอเตอร์พังทันที
เครื่องกลุ่มนี้แยกของแข็งออกจากของเหลวได้ในครั้งเดียว ของแข็งไปเก็บในตะกร้าโลหะ ของเหลวไปเก็บในถังหลัก และในบางรุ่นสามารถนำสารหล่อเย็นกลับมาใช้ใหม่กับเครื่องจักรได้เลย ไม่ต้องเสียทั้งแรงงาน ทั้งต้นทุนน้ำมันหล่อลื่น
เครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมแบบดูดน้ำมันและตะกอน รุ่น VHO 200 รุ่นอเนกประสงค์สำหรับของเหลวและตะกอน มีวาล์วหมุนปล่อยของเหลวออกได้รวดเร็วโดยไม่ต้องยกถังพลิกเท มีตัวกรองเฉพาะดักละอองน้ำมันไม่ให้ปนกลับออกมาทางอากาศ
เครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมแบบดูดน้ำมันและตะกอน รุ่น ECOIL 13 รุ่นกำลังสูงสำหรับสายการผลิตขนาดใหญ่ แยกของแข็งออกจากของเหลวและนำสารหล่อเย็นกลับมาใช้ในเครื่องจักรได้ทันที ลดการสูญเสียน้ำมันหล่อลื่นในสายการผลิตได้อย่างมีนัยสำคัญ
ไม่ใช่ฝุ่นทุกชนิดที่อันตรายเท่ากัน มาตรฐาน EN 60335-2-69 ของยุโรปแบ่งระดับฝุ่นออกเป็น 3 ชั้น
เครื่องดูดฝุ่นทั่วไปใช้ Class L ได้ แต่ถ้าต้องทำงานกับฝุ่น Class M หรือ H ต้องใช้เครื่องที่ผ่านการรับรองเฉพาะ เพราะความเสี่ยงไม่ได้อยู่แค่ตอนดูดเท่านั้น แต่อยู่ที่ตอนเปลี่ยนถุงกรองหรือทำความสะอาดเครื่อง ถ้าระบบซีลไม่ดีพอ ฝุ่นอันตรายจะฟุ้งกลับออกมาสู่ชั้นหายใจของคนงานโดยตรง
เครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมแบบดูดฝุ่นอันตราย รุ่น VHS 42 L30 M-H รับรอง Dust Class M/H รวมถึงฝุ่นแอสเบสตอส ระบบ InfiniClean™ ทำความสะอาดฟิลเตอร์อัตโนมัติระหว่างใช้งานโดยไม่ต้องหยุดเครื่อง เซ็นเซอร์วัดการไหลพร้อมสัญญาณเตือนเสียงและไฟ LED เมื่อกรองเริ่มอุดตัน
โรงงานผลิตยาและอาหารมีข้อกำหนดที่แตกต่างจากโรงงานทั่วไปอย่างชัดเจน สิ่งที่สำคัญไม่ใช่แค่ดูดฝุ่นออกได้ แต่ต้องมั่นใจว่าฝุ่นหรือสารตกค้างในเครื่องจะไม่ปนเปื้อนกลับเข้าไปในกระบวนการผลิต และตัวเครื่องเองต้องทำความสะอาดและฆ่าเชื้อได้ง่าย ซึ่งหมายความว่าทุกซอกมุม ทุกพื้นผิว ต้องออกแบบมาให้ไม่สะสมเชื้อโรคหรือสิ่งตกค้าง
เครื่องกลุ่มนี้ต้องผ่านมาตรฐาน GMP (Good Manufacturing Practice) ใช้วัสดุสแตนเลสที่สัมผัสกับผลิตภัณฑ์ได้ และหลายรุ่นออกแบบมาให้ฝังเข้ากับสายการผลิต (OEM Integration) โดยตรง เปิด-ปิดเครื่องจากระบบ PLC ของโรงงานได้เลย ไม่ต้องใช้แรงงานมายกเครื่องไปมาระหว่างจุด
เครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมแบบดูดอาหาร ยา และ OEM รุ่น VHW200 รุ่นขนาดเล็กสำหรับฝังในสายการผลิต มีระดับความดังที่ 56 dB(A) เหมาะกับการติดตั้งในพื้นที่ผลิตที่ต้องการลดเสียงรบกวน ได้รับการรับรอง GMP เป็นไปตามข้อกำหนดด้านยา อาหาร และสารเคมี
เครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมแบบดูดอาหาร ยา และ OEM รุ่น VHS 110CR ออกแบบมาเฉพาะสำหรับ Cleanroom ตัวกรอง ULPA15 Downstream ติดตั้งในเครื่องเป็นมาตรฐาน ป้องกันการปนเปื้อนกลับเข้าห้อง Cleanroom เหมาะกับการผลิต Semiconductor หรือยาที่ต้องการ Particle Control ระดับสูง
มีบางพื้นที่ที่ใช้เครื่องไฟฟ้าไม่ได้เลย เช่น พื้นที่ที่มีความเสี่ยงการระเบิดสูงมากจนแม้แต่เครื่อง ATEX ระดับสูงยังไม่ปลอดภัยพอ หรือพื้นที่ที่ไม่มีระบบไฟฟ้าเข้าถึง เช่น อู่ต่อเรือ โรงกลั่นน้ำมัน หรือพื้นที่กลางแจ้งในโรงงานปิโตรเคมี
เครื่องกลุ่มนี้ไม่มีมอเตอร์ไฟฟ้า แต่ใช้ลมอัดจากระบบ Compressed Air ของโรงงานเป็นแหล่งพลังงานแทน หมายความว่าไม่มีประกายไฟ ไม่มีความร้อนจากมอเตอร์ ไม่มีสายไฟที่ต้องพาดผ่านพื้นที่อันตราย และสามารถใช้งานได้ในพื้นที่ ATEX ระดับสูงสุด เพียงแค่ต่อสายลมเข้าก็พร้อมใช้งาน
เครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมระบบลม รุ่น VHC 110 / VHC 110 ATEX-EXP ระบบสูญญากาศแบบหลายขั้นตอนให้ประสิทธิภาพสูงพร้อมประหยัดการใช้ลมอัดได้ครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับระบบทั่วไป มีมาตรวัดความดันติดตั้งเป็นมาตรฐาน
การเลือกเครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมให้ควรเริ่มจากการถาม
เลือกผิดหมวด อาจหมายถึงไม่ผ่าน Audit ไม่ผ่านประกันภัย หรือในกรณีที่เลวร้ายที่สุด เกิดอุบัติเหตุที่ป้องกันได้ หากเป็นหน้างานที่เกี่ยวข้องกับฝุ่นไวไฟ ฝุ่นอันตราย Cleanroom หรือไลน์ผลิตอาหารและยา ควรให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยประเมินประเภทฝุ่น พื้นที่ใช้งาน และมาตรฐานที่เกี่ยวข้องก่อนเลือกเครื่อง เพื่อให้สเปกที่ใช้สอดคล้องกับความเสี่ยงและข้อกำหนดของหน้างานจริง
เครื่องดูดฝุ่นอุตสาหกรรมถูกออกแบบให้รองรับฝุ่นหรือของเสียเฉพาะทาง เช่น ฝุ่นละเอียด ฝุ่นอันตราย ของเหลว ตะกอน เศษโลหะ หรือพื้นที่เสี่ยง ATEX โดยมีระบบกรอง โครงสร้างถัง และมาตรฐานความปลอดภัยที่เหมาะกับงานหนักมากกว่าเครื่องทั่วไป
ต้องใช้เครื่องที่ระบุการรองรับ ATEX Zone ให้ตรงกับพื้นที่จริง รวมถึงต้องตรวจสอบอุปกรณ์ต่อพ่วง ระบบกรอง การต่อกราวด์ และวิธีระบายฝุ่นร่วมกัน ไม่ควรเลือกจากแรงดูดหรือขนาดถังเพียงอย่างเดียว
ไม่ควรใช้เครื่องทั่วไป เพราะฝุ่น Class M/H เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงต่อสุขภาพและการฟุ้งกลับในระหว่างใช้งานหรือเทฝุ่น ควรใช้เครื่องที่ได้รับการออกแบบและรับรองสำหรับ Dust Class ที่เหมาะสมกับหน้างาน
ควรดูวัสดุของตัวเครื่อง ความง่ายในการทำความสะอาด ระบบกรอง การลดจุดสะสมฝุ่น และความเหมาะสมกับแนวทาง GMP หรือ Cleanroom หากพื้นที่มีข้อกำหนดด้านการปนเปื้อนสูง
หุ่นยนต์ระดับอุตสาหกรรมมีระบบเซนเซอร์ และระบบหยุดอัตโนมัติ ลดความเสี่ยงได้มากกว่าการพึ่งการมองเห็นของมนุษย์เพียงอย่างเดียว
กว่า 120 ปีมาแล้ว ที่ชื่อเสียงของผลิตภัณฑ์นิลฟิสก์เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายว่าเป็นมาตรฐานแห่งอุปกรณ์ทำความสะอาดเป็นที่ยอมรับอย่างกว้างขวาง
